Europa dwóch prędkości

opublikowano: 25 czerwca 2016
Europa dwóch prędkości lupa lupa
fot: prof. Eugeniusz Gatnar, członek Rady Polityki Pieniężnej

Jeszcze kilka lat temu ostrzegano nas, Polaków, że jeśli szybko nie wstąpimy do strefy euro, to znajdziemy się na peryferiach Europy. Straszono, że powstanie niebawem „Europa dwóch prędkości” i Polska, nie wiadomo dlaczego, znajdzie się w tej drugiej grupie, oczywiście gorszej. Byli nawet tacy politycy, którzy chcieli wstępować do strefy euro natychmiast, nie wiedząc, że najpierw trzeba oczekiwać dwa lata w korytarzu walutowym ERM II. I bronić własnej waluty przed atakami spekulantów. Straszono nas, że nie rezygnując ze złotego, Polska będzie wolniej się rozwijać i szybko zbankrutuje.

Nie jestem pewien, czy ten zapał wstępowania do strefy euro nie udzielił się właśnie tym z naszych rodaków, którzy po roku 2007 zdecydowali się na kredyt denominowany w obcych walutach, uznając, że skoro będziemy mieli euro, to prędzej czy później zniknie ryzyko kursowe.
Po latach okazało się, że rację mieli ci, którzy apelowali o rozwagę przy podejmowaniu decyzji o wstępowaniu do Unii Gospodarczej i Walutowej. Płynny kurs walutowy umożliwił deprecjację złotego, co z kolei pozwoliło w czasie kryzysu finansowego sprzed ośmiu lat uniknąć obniżenia wynagrodzeń, emerytur i innych świadczeń, jak to miało miejsce np. na Łotwie. Uniknęliśmy też losu Grecji, która była strukturalnie niedopasowana do bogatych krajów północy Europy. (Zresztą do strefy euro weszła dzięki sfałszowaniu wielkości statystyk opisujących kryteria konwergencji, tzw. kryteria z Maastricht). Zaś pozostałe państwa członkowskie Unii Walutowej udawały, że tego nie widzą.
W roku 2010 miałem okazję rozmawiać z prof. Robertem Mundellem, laureatem nagrody Nobla i twórcą teorii optymalnych obszarów walutowych, który gościł wtedy w Warszawie. Prof. Mundell powiedział mi wówczas, że kraje strefy euro nie spełniają kryteriów, jakie on sformułował, i że przewiduje wystąpienie w najbliższym czasie w tej grupie krajów stanu poważnej, strukturalnej nierównowagi. Jak dziś wiemy, niebawem okazało się to prawdą. Strefa euro, jego zdaniem, to był projekt polityczny, a nie ekonomiczny.
Spoglądając na aktualne dane makroekonomiczne, stwierdziłem z zaskoczeniem, że „Europa dwóch prędkości” istnieje à rebours. To kraje Europy Środkowej, które nie należą do strefy euro rozwijają się dwukrotnie szybciej niż te, której mają wspólną walutę.
W roku 2015 wzrost PKB w Polsce, Czechach i na Węgrzech średnio przekroczył 3 proc., głownie za sprawą wysokiej dynamiki eksportu oraz popytu krajowego. I to pomimo silnego spowolnienia w gospodarkach wschodzących, głównie w Chinach, Rosji i Brazylii. Również sfera finansowa w tych krajach nie odczuła turbulencji na światowych rynkach w związku z sytuacją w Grecji, spowolnieniem w Chinach czy podwyżką stóp procentowych w USA. Co więcej, dynamicznemu wzrostowi popytu towarzyszył wzrost zatrudnienia i wyższe płace.
Czechy są dobrym przykładem kraju, który po dwóch latach recesji wrócił na ścieżkę szybkiego wzrostu. PKB wzrósł tam w roku 2015 aż o 4,3 proc. Co ciekawsze, pod koniec 2015 r. rentowność obligacji skarbowych tego kraju spadała poniżej poziomu rentowności obligacji Niemiec. Spowodowało to presję na aprecjację korony, więc Bank Czech zaczął interwencje walutowe, by utrzymać kurs na poziomie 27 koron za euro, w rezultacie czego rezerwy wzrosły z 54 mld dol. do 74 mld dol. Dodatkowo słabsza korona pozwala zwiększyć konkurencyjność kosztową i jeszcze bardziej rozwijać eksport, który w IV kwartale 2015 przyspieszył do 8 proc.
Z kolei Polska w 2015 r. zanotowała wzrost PKB o 3,6 proc. i jest na ścieżce zrównoważonego rozwoju. Również w naszym kraju ten rozwój gospodarczy jest napędzany głównie przez popyt wewnętrzny. Polacy, mimo że doświadczają już od prawie dwóch lat deflacji, nie ograniczają konsumpcji, a wręcz przeciwnie – kupują na potęgę. Ta deflacja nie szkodzi, ma charakter podażowy, wynika z niskich cen surowców, jest płytka i podnosi realną wartość wynagrodzeń. Wzrost gospodarczy wspiera też polityka monetarna, która jest prowadzona przez NBP w sposób odpowiedzialny, a aktualny poziom stóp procentowych, najniższy w historii, napędza akcję kredytową. Do tego dochodzi stymulacja fiskalna właśnie rozpoczęta przez rząd, w postaci programu Rodzina 500 Plus, która będzie dodatkowo podnosiła wskaźniki rozwoju. Jestem przekonany, że w tym roku wzrost PKB w Polsce osiągnie 4 proc.
Mamy więc Europę dwóch prędkości: Europę Środkową, która dynamicznie się rozwija, oraz strefę euro pogrążoną w sekularnej stagnacji, o wysokim bezrobociu, wynoszącym w 2015 r. 10,4 proc., o nadwyżce oszczędności, ogromnym zadłużeniu oraz chronicznym braku popytu. Co więcej, nie wiadomo jak będzie wyglądała jej przyszłość, jakim skutkiem dla sfery realnej i systemu finansowego zakończy się program luzowania ilościowego realizowany przez EBC oraz wprowadzone niedawno przez ten bank ujemne depozytowe stopy procentowe.

Autor: prof. Eugeniusz Gatnar


Zapraszamy do lektury lipcowego wydania "Gazety Bankowej"

Zobacz także: Cztery złote za euro?
Komentarze (2)
Dodająć komentarz, akceptujesz regulamin forum.
dodaj komentarz
 
optymistka

opymizm

optymistka , 26.06.2016, 22:19
troche zbyt to optymistyczne,bo nasze pkb to tez wartosci,ktore wyprowadzaja np.z Polski banki,obce banki.Czyli wzrost pkb nie przeklada sie na wzrost dobrobytu kraju.Ale i tak uniknelismy najgorszego-tusek nie zdolal nas wpakowac w euro i zniszczyc.Chwala Bogu!i pomyslnosci nowemu,myslacemu Rzadowi!
skomentuj odpowiedzi (0)
Dodająć komentarz, akceptujesz regulamin forum.
dodaj komentarz
 
ee
0 / 0 zgłoś

może i tak jest...

ee , 26.06.2016, 22:40
...ale to nie zmienia faktu,że nasze zadłużenie wewnętrzne i zewnętrzne ciągle rośnie.
skomentuj odpowiedzi (0)
Dodająć komentarz, akceptujesz regulamin forum.
dodaj komentarz
 
 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła

Szanowny Czytelniku

Chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych osobowych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 r., zgodnie z instrukcjami, o których mowa poniżej.

Od 25 maja 2018 r. zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane w skrócie również jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). RODO obowiązywać będzie w identycznym zakresie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, i wprowadza wiele zmian w zasadach regulujących przetwarzanie danych osobowych, które będą miały wpływ na wiele dziedzin życia, w tym na korzystanie z usług internetowych. Przed przejściem do serwisu naszym celem jest zapoznanie Cię ze szczegółami stosowanych przez nas technologii oraz przepisami, które niebawem wejdą w życie, tak aby dać Ci szeroką wiedzę i bezpieczeństwo korzystania z naszych serwisów internetowych Prosimy Cię o zapoznanie się z podstawowymi informacjami.

Co to są dane osobowe?

Podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach, instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu udostępniania personalizowanych treści i reklam, bezpieczeństwa oraz analizowania ruchu na naszych stronach.

Kto będzie administratorem Twoich danych osobowych?

Administratorami Twoich danych osobowych będzie Fratria sp. z o.o., a także nasi Zaufani Partnerzy, tj. firmy i inne podmioty, z którymi współpracujemy przede wszystkim w zakresie marketingowym. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie pod niniejszym linkiem „Zaufani Partnerzy”.

Po co są nam potrzebne Twoje dane?

Aby dostosować reklamy do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi.

Twoje uprawnienia

Zgodnie z RODO przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych osobowych i ich przetwarzania przez nas i Zaufanych Partnerów. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych, możesz ją w każdej chwili wycofać. Przysługuje Ci również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego – GIODO. Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.

Zgoda

Wyrażenie przez Ciebie zgody jest dobrowolne. W każdym momencie możesz również edytować swoje preferencje w zakresie udzielonej zgody, w tym nawet wycofać ją całkowicie, klikając w ustawienia zaawansowane lub wyrażając zgodę i przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa, jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz na naszych stronach internetowych). Jeśli chcesz się zgodzić na przetwarzanie przez Fratrię sp. z o.o. i jej Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zebranych w związku z korzystaniem przez Ciebie z naszych stron i aplikacji internetowych, w tym ich przetwarzanie w plikach cookies itp. instalowanych na Twoich urządzeniach i odczytywanych z tych plików danych, możesz w łatwy sposób wyrazić tę zgodę, klikając w przycisk „Zgadzam się i przechodzę do serwisu”. Jeśli nie chcesz wyrazić opisanej wyżej zgody lub ograniczyć jej zakres, prosimy o kliknięcie w „Ustawienia zaawansowane”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na „Polityce prywatności”.

×

Ustawienia zaawansowane

Aby dostosować reklamy i treści do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi, podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych.

Aktywna zgoda

Zgadzam się na przechowywanie w moim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowanie, moich danych osobowych pozostawianych w ramach korzystania oferowanych przez Wydawnictwo Fratria sp. z o.o. oraz zaufanych partnerów usług Wydawnictwa. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych w ramach korzystania z oferowanych przez Wydawnictwo Fratria zaufanych partnerów usług. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na Polityce prywatności.