Felieton: Kara za klauzule niedozwolone

opublikowano: 11 maja 2016
Felieton: Kara za klauzule niedozwolone lupa lupa
Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel, w latach 2008-2014 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumetów

Najnowsza nowelizacja ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obowiązująca od 17 kwietnia 2016 r., zmieniła całkowicie system kontroli klauzul niedozwolonych w umowach konsumenckich, przenosząc ciężar orzekania na Prezesa UOKiK

Warto przypomnieć, że z kontrolą tego typu spotykają się najczęściej przedsiębiorcy oferujący swoje produkty i usługi konsumentom, gdzie charakter transakcji wymaga podpisania (nierzadko dość obszernej i skomplikowanej) umowy na piśmie. Celem kontroli jest weryfikacja, czy w umowach tych, które zazwyczaj mają charakter standardowych, niepodlegających negocjacji wzorców, nie znajdują się postanowienia mające charakter niedozwolony, a więc naruszający interesy konsumentów. Branżami, które dotychczas były kontrolowane w tym trybie są między innymi: telekomunikacja, energetyka, banki, ubezpieczyciele, tzw. parabanki, deweloperzy oraz biura turystyczne.
Obowiązujący przed wejściem w życie przywołanej wyżej ustawy model kontroli klauzul niedozwolonych oparty był na orzecznictwie sądowym. To UOKiK (ale także inne podmioty, np. organizacje konsumenckie czy indywidualni konsumenci) kierował pozew do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, kwestionując określone zapisy wzorca umowy. Dopiero sąd rozstrzygał, czy doszło do naruszenia prawa. W przypadku uznania przez sąd danej klauzuli za niedozwoloną (naruszającą prawo), Prezes UOKiK wpisywał ją to tzw. rejestru klauzul niedozwolonych, który miał obowiązywać wszystkich przedsiębiorców. Wszczęcie postępowania administracyjnego i nałożenie przez UOKiK kary na przedsiębiorcę stosującego niedozwolone klauzule było możliwe dopiero, gdy stosował on w swoich wzorach umownych klauzule wpisane do rejestru. System ten był dosyć skomplikowany i przez lata jego obowiązywania obrósł różnego rodzaju patologiami. Przykładem jednej z nich jest sam kształt rejestru, który rozrósł się do niebotycznych rozmiarów oraz był trudny do monitorowania i interpretowania przez przeciętnego przedsiębiorcę.
Znowelizowana ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reformuje system kontroli klauzul niedozwolonych w umowach konsumenckich – jest efektem wieloletniej pracy Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego działającej przy Ministerstwie Sprawiedliwości. Jej podstawowym założeniem jest przeniesienie ciężaru orzekania z Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na Prezesa UOKiK, który w trybie administracyjnym będzie rozstrzygał w tych sprawach.
W związku z tym do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzono nowy rodzaj postępowania, czyli postępowanie w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Będzie ono mogło zakończyć się decyzją o uznaniu postanowienia wzorca umowy za niedozwolone oraz zakazującą jego wykorzystywania. W odniesieniu do konsumentów, którzy przed wydaniem takiej decyzji zawarli z przedsiębiorcami umowy zawierające klauzule uznane za niedozwolone, Prezes UOKiK będzie mógł nakazać usunięcie trwających skutków naruszenia prawa. W decyzji takiej będzie również mogła być nałożona sankcja pieniężna w wysokości do 10 proc. obrotu ukaranego przedsiębiorcy. Ten pułap wydaje się niesłychanie wysoki, mając na uwadze skutki rynkowe tego typu naruszeń w porównaniu np. z wieloletnimi kartelami, za które grożą takie same kary.
Jeżeli przedsiębiorca, w którego wzorcu umownym UOKiK zidentyfikował klauzule niedozwolone, będzie zainteresowany polubownym rozwiązaniem sporu, powinien przedstawić Urzędowi zobowiązanie do zaniechania naruszania prawa lub usunięcia jego skutków. Zobowiązanie takie po zaakceptowaniu przez Prezesa UOKiK będzie mogło być nałożone na przedsiębiorcę w drodze tzw. decyzji zobowiązaniowej, która jednocześnie nie przewiduje kary pieniężnej.
Rola Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w nowym systemie będzie natomiast polegała na kontroli prawidłowości decyzji UOKiK, jeżeli zainteresowany przedsiębiorca zdecyduje się wnieść odwołanie.
W mojej ocenie istnieje duże prawdopodobieństwo, że zmiany wprowadzone nowymi przepisami przełożą się na skuteczniejszą i szybszą eliminację niedozwolonych zapisów w umowach z konsumentami. Dla przedsiębiorców może to jednocześnie oznaczać większą pewność prawną w prowadzonej działalności.


AUTORKA: Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel

Zapraszamy do przeczytania majowego wydania "Gazety Bankowej".

Komentarze (2)
Dodająć komentarz, akceptujesz regulamin forum.
dodaj komentarz
 
Zły Karol
0 / 0 zgłoś

... a wszystko przez przedsiębiorców.

Zły Karol , 13.05.2016, 12:13
No i dobrze. Ile można robić kupujących w konia? Ostatni miesięczny raport klauzulowy wykazał ich aż 6423 a liczba i tak rośnie. W ogóle rejestr klauzul ma być czynny jeszcze tylko przez 10 lat, przynajmniej tak tutaj piszą: http://www.regulaminowo.pl/nowelizacja-ustawy-uokik-3-rzeczy/ Ja szczerze mówiąc nie jestem fanem tego rejestru. Po co to komu, skoro non stop powtarzają się te same klauzule? Przecież niektórzy przedsiębiorcy się nigdy nie nauczą, wolą zaoszczędzić 5zł niż być prokonsumenckim.
skomentuj odpowiedzi (0)
Dodająć komentarz, akceptujesz regulamin forum.
dodaj komentarz
 
Jacek
0 / 0 zgłoś

Duży problem

Jacek , 19.01.2017, 15:54
Dzisiaj na każdym kruku trzeba uważać szczególnie podpisując umowy. Dobrze wiedzieć o niedozwolonych klauzulach umownych. Dla tych co chcą poszerzyć wiedzą polecam także http://www.aks-adwokat.pl/niedozwolone-klauzule-umowne/
skomentuj odpowiedzi (0)
Dodająć komentarz, akceptujesz regulamin forum.
dodaj komentarz
 
 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła

Szanowny Czytelniku

Chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych osobowych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 r., zgodnie z instrukcjami, o których mowa poniżej.

Od 25 maja 2018 r. zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane w skrócie również jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). RODO obowiązywać będzie w identycznym zakresie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, i wprowadza wiele zmian w zasadach regulujących przetwarzanie danych osobowych, które będą miały wpływ na wiele dziedzin życia, w tym na korzystanie z usług internetowych. Przed przejściem do serwisu naszym celem jest zapoznanie Cię ze szczegółami stosowanych przez nas technologii oraz przepisami, które niebawem wejdą w życie, tak aby dać Ci szeroką wiedzę i bezpieczeństwo korzystania z naszych serwisów internetowych Prosimy Cię o zapoznanie się z podstawowymi informacjami.

Co to są dane osobowe?

Podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach, instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu udostępniania personalizowanych treści i reklam, bezpieczeństwa oraz analizowania ruchu na naszych stronach.

Kto będzie administratorem Twoich danych osobowych?

Administratorami Twoich danych osobowych będzie Fratria sp. z o.o., a także nasi Zaufani Partnerzy, tj. firmy i inne podmioty, z którymi współpracujemy przede wszystkim w zakresie marketingowym. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie pod niniejszym linkiem „Zaufani Partnerzy”.

Po co są nam potrzebne Twoje dane?

Aby dostosować reklamy do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi.

Twoje uprawnienia

Zgodnie z RODO przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych osobowych i ich przetwarzania przez nas i Zaufanych Partnerów. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych, możesz ją w każdej chwili wycofać. Przysługuje Ci również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego – GIODO. Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.

Zgoda

Wyrażenie przez Ciebie zgody jest dobrowolne. W każdym momencie możesz również edytować swoje preferencje w zakresie udzielonej zgody, w tym nawet wycofać ją całkowicie, klikając w ustawienia zaawansowane lub wyrażając zgodę i przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa, jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz na naszych stronach internetowych). Jeśli chcesz się zgodzić na przetwarzanie przez Fratrię sp. z o.o. i jej Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zebranych w związku z korzystaniem przez Ciebie z naszych stron i aplikacji internetowych, w tym ich przetwarzanie w plikach cookies itp. instalowanych na Twoich urządzeniach i odczytywanych z tych plików danych, możesz w łatwy sposób wyrazić tę zgodę, klikając w przycisk „Zgadzam się i przechodzę do serwisu”. Jeśli nie chcesz wyrazić opisanej wyżej zgody lub ograniczyć jej zakres, prosimy o kliknięcie w „Ustawienia zaawansowane”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na „Polityce prywatności”.

×

Ustawienia zaawansowane

Aby dostosować reklamy i treści do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi, podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych.

Aktywna zgoda

Zgadzam się na przechowywanie w moim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowanie, moich danych osobowych pozostawianych w ramach korzystania oferowanych przez Wydawnictwo Fratria sp. z o.o. oraz zaufanych partnerów usług Wydawnictwa. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych w ramach korzystania z oferowanych przez Wydawnictwo Fratria zaufanych partnerów usług. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na Polityce prywatności.