Informatyzacja pomocy społecznej sposobem na walkę z wykluczeniem

opublikowano: 2 stycznia 2016
Informatyzacja pomocy społecznej sposobem na walkę z wykluczeniem lupa lupa
shutterstock.com

Od nowego roku wnioski o zasiłki można składać za pośrednictwem internetu. W zamyśle autorów tego rozwiązania ma to przyspieszyć i ułatwić procedury. Ekspert Instytutu Spraw Publicznych, Dominik Owczarek wskazuje, że może to być również formą walki z wykluczeniem cyfrowym.

Zmiany wprowadza nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (obejmująca ustawy: o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, o pomocy społecznej, o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, o Karcie Dużej Rodziny oraz w Prawo o ruchu drogowym).

Nowe regulacje mają usprawnić proces składania wniosków i przyznawania różnego rodzaju świadczeń. Temu służyć ma np. możliwość składania dokumentów przez internet oraz wymiany informacji drogą elektroniczną pomiędzy instytucjami zaangażowanymi w ten proces. Urzędnicy będą też mogli samodzielnie pozyskiwać informacje z różnego rodzaju rejestrów. Ma to odciążyć osoby wnioskujące o świadczenia, ponieważ nie będą musiały starać się o szereg zaświadczeń z różnych instytucji. Uwierzytelnienie dokumentów składanych online będzie się odbywać za pomocą bezpiecznego podpisu elektronicznego lub podpisu potwierdzanego profilem zaufanym ePUAP (elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej - przyp.red.).

"Jest to pewien krok w stronę cyfryzacji różnych procedur administracyjnych, również w systemie pomocy społecznej. Zdecydowanie dobry krok, z którego należy się cieszyć" - ocenił Owczarek.

Podczas prac nad ustawą pojawiały się wątpliwości, czy osoby, które korzystają z różnego rodzaju zasiłków, a więc znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej, będą mieć dostęp do narzędzi umożliwiających korzystanie z tych rozwiązań.

"Często się mówi, że osoby korzystające ze świadczeń pomocy społecznej nie potrafią się posługiwać komputerem, a z całą pewnością nie potrafią złożyć wniosku o świadczenie socjalne online. Jest to pewien stereotyp. Trzeba walczyć z taką wizją osób, które są wykluczone społecznie" – uważa ekspert Instytutu Spraw Publicznych.

Zwraca uwagę, że jest to grupa bardzo różnorodna. "Musimy zdawać sobie sprawę, że należą do niej np. osoby, które mają trudności ze spłatą kredytu mieszkaniowego. To coraz większa grupa. Nie powiedzielibyśmy, że jest to grupa o niskich kompetencjach cyfrowych" - wskazuje. Podkreśla też, że o osobach wykluczonych społecznie powinniśmy myśleć w kategoriach walki z wykluczeniem cyfrowym. "Więc również system pomocy społecznej powinien stopniowo przechodzić do świata wirtualnego, bo on się staje coraz bardziej światem, który jest naturalny dla społeczeństw XXI w. Zatem jest to również forma podnoszenia kompetencji cyfrowych osób, które są wykluczone społecznie z różnych powodów".

Jego zdaniem pewnym ograniczeniem może być dostępność do infrastruktury, czyli komputera podłączonego do internetu. "Rzeczywiście, może to być bariera dla najuboższych rodzin. Jednak komputery są już dostępne w prawie wszystkich instytucjach publicznych, również w ośrodkach pomocy społecznej, ale także np. w bibliotekach, szkołach, często nawet urzędach gminnych czy miejskich.Dostęp do infrastruktury staje się już coraz mniejszą barierą i w pespektywie pewnie kilku lat, może dekad - choć chcielibyśmy żeby to było jak najszybciej - ten problem zostanie całkowicie wyeliminowany" - dodaje.

Wskazuje przy tym, że coraz częściej mówi się o tym, że dostęp do internetu powinien stać się elementem praw człowieka. "Krok w stronę cyfryzacji jest również elementem realizacji tego postulatu" - uważa ekspert.

Obowiązujące od nowego roku rozwiązania umożliwią m.in. funkcjonowanie portalu "Emp@tia - Platforma komunikacyjna obszaru Zabezpieczenia Społecznego", za pośrednictwem którego można składać wnioski online.

Jednak zdaniem Owczarka portal nie jest zbyt przyjazny dla użytkowników. Skomplikowany jest zarówno interfejs, jak i język używany na stronie. A ponieważ - jak podkreśla Owczarek - sam system zasiłkowy jest w Polsce dość skomplikowany (świadczenia wypłacane są z kilku różnych systemów, np. pomocy społecznej, funduszu alimentacyjnego, świadczeń rodzinnych, opiekuńczych), może to być dla użytkowników dodatkowym utrudnieniem. Wszystko to sprawia, że nie jest łatwo posługiwać się portalem, a składając wniosek online, nie można dopytać urzędnika w razie pojawienia się wątpliwości.

Innego rodzaju zastrzeżenia ma Fundacja Panoptykon:

"Wchodząca w życie ustawa daje podstawy do utworzenia centralnych rejestrów gromadzących dane o osobach ubiegających się o świadczenia. W bazach danych systemu znajdą się informacje dotyczące ok. 4 mln rodzin" - twierdzi Jędrzej Niklas z Panoptykonu. "To potężny system informacyjny, którego głównym zadaniem ma być wykrywanie nieprawidłowości - np. pobierania tego samego zasiłku w różnych miastach. Tworzenie tak dużych systemów wzbudza jednak wątpliwości, jeżeli chodzi o zachowanie zasady proporcjonalności i niezbędności w ograniczeniu prawa do prywatności. Wykrywanie - wciąż niewielkiej liczby nadużyć (szacunki wskazują na około 1 proc. przypadków), za pomocą gromadzenia ogromnej liczby danych osobowych, wydaje się nadmierne" - dodaje. Jak podkreśla Niklas, dane - w tym bardzo wrażliwe informacje - będą przechowywane w centralnych rejestrach aż przez 10 lat. Jego zdaniem to bardzo długi okres, dla którego trudno znaleźć uzasadnienie.

Wskazuje przy tym, że na mocy nowej ustawy pracownicy socjalni będą mogli również zwrócić się po informacje do szkoły czy poradni lekarskiej, z której korzysta osoba aplikująca o zasiłek. W jego ocenie dostęp do tego typu danych pozwoli urzędnikom na daleko idącą kontrolę życia prywatnego (czasem wręcz intymnego) osób starających się o pomoc społeczną. Tymczasem, jak podkreśla, w ustawie nie ma żadnych gwarancji chroniących przed nadużyciami. "O informacje będzie mógł wnioskować każdy urzędnik, a nie, jak np. w przypadku urzędów skarbowych, tylko naczelnik urzędu skarbowego. Informacje takie nie będą musiały być również w sposób szczególny zabezpieczone" - wskazuje Niklas.

Autorzy nowej regulacji (był to projekt rządowy), zakładali, że choć w pierwszych latach obowiązywania ustawy udział formularzy składanych drogą elektroniczną w ogólnej liczbie wniosków nie będzie zbyt duży (po kilka procent), to z upływem czasu będzie się zwiększał i w 2024 r. wyniesie 45 proc.

 

(PAP)

GB.pl/nb

Komentarze (0)
Dodająć komentarz, akceptujesz regulamin forum.
dodaj komentarz
 
 

obecnie brak komentarzy, zapraszamy do komentowania.

 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła

Szanowny Czytelniku

Chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych osobowych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 r., zgodnie z instrukcjami, o których mowa poniżej.

Od 25 maja 2018 r. zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane w skrócie również jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). RODO obowiązywać będzie w identycznym zakresie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, i wprowadza wiele zmian w zasadach regulujących przetwarzanie danych osobowych, które będą miały wpływ na wiele dziedzin życia, w tym na korzystanie z usług internetowych. Przed przejściem do serwisu naszym celem jest zapoznanie Cię ze szczegółami stosowanych przez nas technologii oraz przepisami, które niebawem wejdą w życie, tak aby dać Ci szeroką wiedzę i bezpieczeństwo korzystania z naszych serwisów internetowych Prosimy Cię o zapoznanie się z podstawowymi informacjami.

Co to są dane osobowe?

Podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach, instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu udostępniania personalizowanych treści i reklam, bezpieczeństwa oraz analizowania ruchu na naszych stronach.

Kto będzie administratorem Twoich danych osobowych?

Administratorami Twoich danych osobowych będzie Fratria sp. z o.o., a także nasi Zaufani Partnerzy, tj. firmy i inne podmioty, z którymi współpracujemy przede wszystkim w zakresie marketingowym. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie pod niniejszym linkiem „Zaufani Partnerzy”.

Po co są nam potrzebne Twoje dane?

Aby dostosować reklamy do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi.

Twoje uprawnienia

Zgodnie z RODO przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych osobowych i ich przetwarzania przez nas i Zaufanych Partnerów. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych, możesz ją w każdej chwili wycofać. Przysługuje Ci również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego – GIODO. Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.

Zgoda

Wyrażenie przez Ciebie zgody jest dobrowolne. W każdym momencie możesz również edytować swoje preferencje w zakresie udzielonej zgody, w tym nawet wycofać ją całkowicie, klikając w ustawienia zaawansowane lub wyrażając zgodę i przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa, jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz na naszych stronach internetowych). Jeśli chcesz się zgodzić na przetwarzanie przez Fratrię sp. z o.o. i jej Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zebranych w związku z korzystaniem przez Ciebie z naszych stron i aplikacji internetowych, w tym ich przetwarzanie w plikach cookies itp. instalowanych na Twoich urządzeniach i odczytywanych z tych plików danych, możesz w łatwy sposób wyrazić tę zgodę, klikając w przycisk „Zgadzam się i przechodzę do serwisu”. Jeśli nie chcesz wyrazić opisanej wyżej zgody lub ograniczyć jej zakres, prosimy o kliknięcie w „Ustawienia zaawansowane”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na „Polityce prywatności”.

×

Ustawienia zaawansowane

Aby dostosować reklamy i treści do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi, podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych.

Aktywna zgoda

Zgadzam się na przechowywanie w moim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowanie, moich danych osobowych pozostawianych w ramach korzystania oferowanych przez Wydawnictwo Fratria sp. z o.o. oraz zaufanych partnerów usług Wydawnictwa. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych w ramach korzystania z oferowanych przez Wydawnictwo Fratria zaufanych partnerów usług. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na Polityce prywatności.