Pochwała konwencjonalności w polityce pieniężnej

opublikowano: 11 lipca 2018
Pochwała konwencjonalności w polityce pieniężnej lupa lupa
Prof. Eugeniusz Gatnar, By Andrzej Barabasz - Praca własna, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=48020320

Prof. Eugeniusz Gatnar, członek RPP w „Gazecie Bankowej”: Władze monetarne w naszym kraju mają obecnie do dyspozycji wszystkie instrumenty niezbędne do prowadzenia niezależnej i odpowiedzialnej polityki pieniężnej

W wypowiedziach niektórych ekonomistów pojawiło się ostatnio zagadnienie możliwości wprowadzenia przez bank centralny w Polsce do swojego zasobu niekonwencjonalnych instrumentów polityki pieniężnej. Moim zdaniem, te dyskusje mają wymiar czysto teoretyczny i akademicki, ponieważ władze monetarne w naszym kraju mają obecnie do dyspozycji wszystkie instrumenty niezbędne do prowadzenia niezależnej i odpowiedzialnej polityki pieniężnej.

Warto od razu dodać, że skuteczność tych niekonwencjonalnych instrumentów jest problematyczna i trudna do kwantyfikacji, a im samym przypisuje się nadmierne znaczenie w sytuacjach kryzysowych. Wskazuje na to choćby doświadczenie Europejskiego Banku Centralnego w stosowaniu tzw. luzowania ilościowego (quantitative easing, QE).

EBC w odpowiedzi na recesję gospodarczą w strefie euro, która była wynikiem kryzysu finansowego 2007–2008, próbował uruchomić w roku 2012 warunkowy skup obligacji rządowych, nazwany OMT (Outright Monetary Transactions). Ponieważ jednak miał on być ograniczony do tych państw, które wyraziły zgodę na skorzystanie z pakietów pomocowych, Europejski Trybunał Sprawiedliwości zakwestionował jego legalność w proponowanej postaci. W rezultacie ten program niekonwencjonalnej polityki pieniężnej został zawieszony.

Wobec tego, EBC uruchomił 9 marca 2015 r. bezwarunkowy program skupu obligacji EAPP (Extended Asset Purchase Programme), zamieniony następnie na PSPP (Public Sector Purchase Programme). Początkowo dokonywano zakupów za 60 mld euro miesięcznie, z czego 44 mld euro było przeznaczone na wykup długu suwerennego państw strefy euro (4 mld przez ECB, a 40 mld przez banki centralne państw strefy euro), proporcjonalnie do ich udziałów w EBC. To oznaczało, że głównie skorzystały z tej możliwości państwa silniejsze gospodarczo, a nie te, które tego najbardziej potrzebowały, czyli mocno zadłużone państwa południa Europy. Jak widać, ten program luzowania ilościowego EBC miał też swój wymiar polityczny.

Obecnie ten program luzowania ilościowego EBC, po kilkukrotnym przedłużeniu czasu działania, został ograniczony do 30 mld euro miesięcznie, a kolejni członkowie Rady Prezesów EBC zapewniają, że zostanie on wkrótce zakończony, bowiem inflacja w strefie euro rośnie i zmierza w kierunku celu inflacyjnego, czyli 2 proc.

W powszechnej ocenie ekonomistów, program PSPP, który jest przykładem niekonwencjonalnej polityki pieniężnej, został wprowadzony przez EBC zbyt późno i dlatego był mało skuteczny.

Stosowanie niekonwencjonalnych instrumentów polityki pieniężnej jest też problematyczne pod względem prawnym, jak pokazał przypadek programu OMT. Narusza bowiem sformułowany w Traktacie Lizbońskim zakaz monetyzacji długu publicznego. Takie wątpliwości miał niemiecki Federalny Trybunał Konstytucyjny, który rozpatrywał skargę posła Petera Gaweilera, który uznał działania EBC za nielegalne. Jednak Europejski Trybunał Sprawiedliwości w bezprecedensowym wyroku stwierdził, że program OMT jest co do zasady zgodny z Traktatem o funkcjonowaniu UE, nie może mieć jednak charakteru warunkowego.

Uważam, że zastosowanie instrumentów niekonwencjonalnej polityki pieniężnej jest także każdorazowo wyjściem banku centralnego poza swój mandat, i może oznaczać wkroczenie na terytorium zarezerwowane dla władzy fiskalnej.

Właśnie ukazała się bardzo ciekawa książka Paula Tuckera „Unelected Power”. Ten były wiceprezes Banku Anglii i członek Monetary Policy Council pokazuje jak banki centralne w wyniku kryzysu finansowego 2007–2008 stały się trzecią, obok sądowniczej i wojskowej, władzą, która nie ma mandatu demokratycznego. A której decyzje mają wpływ na gospodarkę i poziom życia ludzi, co do tej pory było, i powinno dalej być, domeną wybranych przez naród polityków.

To prawda, że niekonwencjonalne instrumenty polityki pieniężnej zastosowane przez FED w 2008 r. pozwoliły uniknąć totalnego załamania systemu finansowego w USA i na całym świecie. Jednak wszystkie skutki ich oddziaływania na gospodarkę nie zostały do końca zidentyfikowane i zbadane. Mogą one na przykład deformować lub prowadzić do atrofii niektórych kanałów transmisji polityki pieniężnej. Mogą stymulować powstawanie baniek na rynkach aktywów. Mogą powodować narastanie nierówności majątkowych. Zniechęcać do oszczędzania, a zachęcać do zadłużania. I tym podobne. A zatem, powinny być stosowane z wielką ostrożnością, tylko w nadzwyczajnych, „niekonwencjonalnych” okolicznościach.

Prof. Eugeniusz Gatnar, członek Rady Polityki Pieniężnej, profesor Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach

Więcej informacji i komentarzy o polskiej gospodarce i sektorze finansowym w bieżącym wydaniu „Gazety Bankowej” - do kupienia w kioskach i salonach prasowych. "Gazeta Bankowa" dostępna jest także jako e-wydanie, także na iOS i Android – szczegóły na http://www.gb.pl/e-wydanie-gb.html

Komentarze (0)
Dodająć komentarz, akceptujesz regulamin forum.
dodaj komentarz
 
 

obecnie brak komentarzy, zapraszamy do komentowania.

 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła

Szanowny Czytelniku

Chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych osobowych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 r., zgodnie z instrukcjami, o których mowa poniżej.

Od 25 maja 2018 r. zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane w skrócie również jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). RODO obowiązywać będzie w identycznym zakresie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, i wprowadza wiele zmian w zasadach regulujących przetwarzanie danych osobowych, które będą miały wpływ na wiele dziedzin życia, w tym na korzystanie z usług internetowych. Przed przejściem do serwisu naszym celem jest zapoznanie Cię ze szczegółami stosowanych przez nas technologii oraz przepisami, które niebawem wejdą w życie, tak aby dać Ci szeroką wiedzę i bezpieczeństwo korzystania z naszych serwisów internetowych Prosimy Cię o zapoznanie się z podstawowymi informacjami.

Co to są dane osobowe?

Podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach, instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu udostępniania personalizowanych treści i reklam, bezpieczeństwa oraz analizowania ruchu na naszych stronach.

Kto będzie administratorem Twoich danych osobowych?

Administratorami Twoich danych osobowych będzie Fratria sp. z o.o., a także nasi Zaufani Partnerzy, tj. firmy i inne podmioty, z którymi współpracujemy przede wszystkim w zakresie marketingowym. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie pod niniejszym linkiem „Zaufani Partnerzy”.

Po co są nam potrzebne Twoje dane?

Aby dostosować reklamy do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi.

Twoje uprawnienia

Zgodnie z RODO przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych osobowych i ich przetwarzania przez nas i Zaufanych Partnerów. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych, możesz ją w każdej chwili wycofać. Przysługuje Ci również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego – GIODO. Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.

Zgoda

Wyrażenie przez Ciebie zgody jest dobrowolne. W każdym momencie możesz również edytować swoje preferencje w zakresie udzielonej zgody, w tym nawet wycofać ją całkowicie, klikając w ustawienia zaawansowane lub wyrażając zgodę i przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa, jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz na naszych stronach internetowych). Jeśli chcesz się zgodzić na przetwarzanie przez Fratrię sp. z o.o. i jej Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zebranych w związku z korzystaniem przez Ciebie z naszych stron i aplikacji internetowych, w tym ich przetwarzanie w plikach cookies itp. instalowanych na Twoich urządzeniach i odczytywanych z tych plików danych, możesz w łatwy sposób wyrazić tę zgodę, klikając w przycisk „Zgadzam się i przechodzę do serwisu”. Jeśli nie chcesz wyrazić opisanej wyżej zgody lub ograniczyć jej zakres, prosimy o kliknięcie w „Ustawienia zaawansowane”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na „Polityce prywatności”.

×

Ustawienia zaawansowane

Aby dostosować reklamy i treści do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi, podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych.

Aktywna zgoda

Zgadzam się na przechowywanie w moim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowanie, moich danych osobowych pozostawianych w ramach korzystania oferowanych przez Wydawnictwo Fratria sp. z o.o. oraz zaufanych partnerów usług Wydawnictwa. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych w ramach korzystania z oferowanych przez Wydawnictwo Fratria zaufanych partnerów usług. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na Polityce prywatności.