Sektor SKOK – kolejny przykład nadregulacji

opublikowano: 1 lipca 2019
Sektor SKOK – kolejny przykład nadregulacji lupa lupa
fot. Fratria / MK

Stan prawny dotyczący działania SKOK-ów wykazuje silne symptomy nadregulacji. Instytucje samopomocowe mają obowiązki porównywalne z bankami, a mają zablokowane możliwości wzrostu – wskazują eksperci Instytutu Staszica.

W działaniach organów i instytucji państwa wobec SKOK mamy do czynienia z przejawami zarówno nadregulacji, jak i nierównego traktowanie podmiotów gospodarczych a także braku strategii państwa wobec tego obszaru. Tymczasem SKOK-i to polskie instytucje, nie uwikłane w międzynarodowe zależności, nie oferujące ryzykownych i skomplikowanych produktów finansowych. Można przypuszczać, że jedną z form spełnienia postulatu polonizacji polskiego sektora finansowego mogłoby być wzmocnienie tego obszaru – wynika z Białej Księgi Instytutu Staszica poświęconej regulacjom dotyczącym SKOK. Opracowanie prezentuje zarówno prawne, regulacyjne i legislacyjne aspekty funkcjonowanie SKOK-ów, jak też ich uwarunkowania finansowe i  społeczne.

SKOK-i, czyli Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe są, podobnie jak w wielu innych krajach, istotnym elementem tyleż rynku finansowego, co szeroko pojętego życia gospodarczego. Z jednej strony są ważnym graczem na polskim rynku finansowym od ponad 25 lat, zapewniając usługi finansowe osobom, które często nie są atrakcyjnym klientem dla sektora banków komercyjnych. Z drugiej, jako instytucje spółdzielcze, o tyleż prawnej i organizacyjnej specyfice, co i silnym rysie zaangażowania społecznego nie są postrzegane i traktowane jako czysto instytucje bankowe.

SKOK-i są istotnym i organicznym uzupełnieniem systemu bankowego - a nie jego częścią. Mimo stosunkowo niewielkiej skali działania pełnią bardzo ważną rolę społeczną - aktywa SKOK stanowią ok. 0,8 proc. aktywów funkcjonujących w naszym kraju instytucji finansowych, udział w depozytach gospodarstw domowych oscyluje na poziomie 3 proc. lokat bankowych, w kredytach jest nieznacznie większy. Obecnie w Polsce działa 28 SKOK-ów. Ich członkami jest prawie 1,5 mln osób. Depozyty Kas wynoszą 8,64 mld zł, natomiast portfel kredytowy wynosi prawie 6 mld zł.

Ich działalności towarzyszą różnego rodzaju stereotypy dotyczące ich „profilu ideowego", angażowania się w politykę a także działalności medialnej. Z drugiej strony w dyskursie publicznym - także ze strony polityków i decydentów -  traktowane są jako „bank 2-go gatunku", który wymaga nie tylko szczególnego nadzoru ze strony państwa, ale także szeregu ograniczeń nakładanych na jego działalność - motywowanych mniej lub bardziej szczerze - troską o interesy członków SKOK-ów oraz stabilność systemu finansowego.

W ostatnich latach Światowa Rada Związków Kredytowych (World Council of Credit Unions – WOCCU) wyraziła pogląd, że polski SKOK-i są jednymi najbardziej zaawansowanych systemów związków kredytowych i uznaje je za wzorcowy dla wielu krajów rozwijających się i będących w fazie transformacji rynkowej.

Tymczasem Stan Prawny dotyczący regulacji działania SKOK-ów wykazuje silne symptomy nadregulacji. Instytucje samopomocowe mają obowiązki porównywalne z bankami, a jednocześnie mają zablokowane możliwości wzrostu – wskazują eksperci Instytutu Staszica.

Obecnie funkcjonowanie SKOK reguluje Ustawa o SKOK, uchwalona w dniu 5 listopada 2009 r. Jej wejście w życie budziło liczne wątpliwości. Została opublikowana bowiem dopiero 26 lipca 2012 r. a jej vacatio legis wynosiło tylko 3 miesiące od dnia ogłoszenia. Ustawa, nakładając na Kasy szereg wymogów ostrożnościowych i nadzorczych, nie zapewniła Kasom żadnych nowych mechanizmów, sprzyjających budowaniu kapitału czy też podnoszeniu efektywności działania. Na SKOK-i i Kasę Krajowa nałożono szereg wymagań organizacyjnych, co pociągnęło za sobą istotny wzrost kosztów, nie zapewniając im jednocześnie żadnych nowych, w stosunku do starej ustawy z 1995 r., źródeł zarobkowania. SKOK-i zostały objęte nadzorem KNF, który okazał się nieefektywny. W latach 2013 – 2018 KNF ustanowiła 22 zarządców komisarycznych w SKOK-ach w celu zrealizowania programów postępowań naprawczych. W 11 przypadkach skończyło się to upadłością Kas, w 10 przejęciem przez banki komercyjne i tylko w 1 przypadku napisaniem programu naprawczego. Obrazuje to zdaniem Instytutu Staszica, że ustanowienie zarządcy komisarycznego w miejsce organów statutowych danej Kasy wiązało się z drastycznym spadkiem efektywności jej działania.

Najistotniejszym problemem, na jaki napotyka system SKOK w przypadku działań regulacyjnych państwa, jest brak świadomości czy wizji czym SKOK-i są i czym powinny być w szeroko pojętym systemie finansowym państwa. Z jednej strony ustawodawca i regulator traktuje je, jako instytucje spółdzielcze i działające nie wyłącznie dla zysku, co przejawia się w działaniach de facto uniemożliwiających im efektywne podnoszenie kapitału, a co za tym idzie zwiększanie siły finansowej i ekonomicznej.

Z drugiej, jednakże strony normy i wymogowi ostrożnościowe są porównywalne z bankami, a w wielu aspektach nawet ostrzejsze - chodzi m.in o zakaz reklamy depozytów czy pojawiające się zalecenia, nie mające charakteru oficjalnej rekomendacji np. utrzymywania proporcji depozytów do kredytów na poziomie 50%, co jest w porównaniu bankami komercyjnymi ogromnym ograniczeniem działalności operacyjnej i w konsekwencji potencjału generowania zysków.

Brak strategii przejawia się w tym, że polski rząd od dawna deklaruje potrzebę zaistnienia polskiego kapitału w sektorze finansowym, organicznego wzrostu polskich przedsiębiorstw, tworzenia siły finansowej polskich instytucji, gdyż jak wykazał kryzys sprzed dekady - kapitał ma narodowość. Tymczasem obserwując działania polskich władz w obszarze budowania pakietu kapitału i siły ekonomicznie polskich instytucji trzeba zauważyć, iż z jednej strony prowadzone są działania mające na celu odzyskanie (często kosztem istotnych nakładów finansowych) kontroli nad podmiotami przejętymi wcześniej przez banki zachodnie. Z drugiej nie jest wykorzystywany sektor o kapitale czysto polskim w dodatku funkcjonujący w tradycyjnej, ale jednocześnie pasującej do „nowej gospodarki" formule spółdzielczej. Oznacza to brak wykorzystywania istotnego zasobu jakim państwo dysponuje w szeroko pojętej sferze gospodarki.

Dlatego na podstawie opracowanej analizy eksperci Instytutu wystosowali następujące postulaty dot. SKOK–ów:

1.         Uznanie odrębności i różnych funkcjonalności banków komercyjnych i instytucji spółdzielczych (banki spółdzielcze i SKOK-i) działających na polskim rynku oraz legislacja i polityka regulacyjna uwzględniająca funkcjonalne i celowościowe różnice w funkcjonowaniu tych sektorów.

2.         Traktowanie SKOK jako instytucji zapobiegających wykluczeniu finansowemu oraz wyrastających z autentycznego ruchu spółdzielczego, które powinny być traktowane jego instytucje spółdzielcze właśnie a nie porównywane regulacyjnie do wielkich, najczęściej międzynarodowych banków, od których różni je zarówno wielkość, jak i zakres transakcji.

3.         Zmiana otoczenia prawnego i regulacyjnego w kierunku stworzenia warunków do rozwoju SKOK, jako instytucji spółdzielczych i samopomocowych zapobiegających wykluczeniu finansowemu.

4.         Umożliwienie i wsparcie procesu cyfryzacji Kas, jak miało to miejsce np. w Wlk. Brytanii.
 
Pełna treść analizy na: http://instytutstaszica.org/wp-content/uploads/2019/06/Regulacja-nadregulacja-misja.pdf

Źródło: materiały prasowe Instytutu Staszica

Komentarze (0)
Dodająć komentarz, akceptujesz regulamin forum.
dodaj komentarz
 
 

obecnie brak komentarzy, zapraszamy do komentowania.

 

Zaloguj się, by uzyskać dostęp do unikatowych treści oraz cotygodniowego newslettera z informacjami na temat najnowszego wydania

Zarejestruj się | Zapomniałem hasła

Szanowny Czytelniku

Chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych osobowych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 r., zgodnie z instrukcjami, o których mowa poniżej.

Od 25 maja 2018 r. zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane w skrócie również jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). RODO obowiązywać będzie w identycznym zakresie we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, i wprowadza wiele zmian w zasadach regulujących przetwarzanie danych osobowych, które będą miały wpływ na wiele dziedzin życia, w tym na korzystanie z usług internetowych. Przed przejściem do serwisu naszym celem jest zapoznanie Cię ze szczegółami stosowanych przez nas technologii oraz przepisami, które niebawem wejdą w życie, tak aby dać Ci szeroką wiedzę i bezpieczeństwo korzystania z naszych serwisów internetowych Prosimy Cię o zapoznanie się z podstawowymi informacjami.

Co to są dane osobowe?

Podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach, instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu udostępniania personalizowanych treści i reklam, bezpieczeństwa oraz analizowania ruchu na naszych stronach.

Kto będzie administratorem Twoich danych osobowych?

Administratorami Twoich danych osobowych będzie Fratria sp. z o.o., a także nasi Zaufani Partnerzy, tj. firmy i inne podmioty, z którymi współpracujemy przede wszystkim w zakresie marketingowym. Listę Zaufanych Partnerów możesz sprawdzić w każdym momencie pod niniejszym linkiem „Zaufani Partnerzy”.

Po co są nam potrzebne Twoje dane?

Aby dostosować reklamy do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi.

Twoje uprawnienia

Zgodnie z RODO przysługują Ci następujące uprawnienia wobec Twoich danych osobowych i ich przetwarzania przez nas i Zaufanych Partnerów. Jeśli udzieliłeś zgody na przetwarzanie danych, możesz ją w każdej chwili wycofać. Przysługuje Ci również prawo żądania dostępu do Twoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania danych oraz prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego – GIODO. Uprawnienia powyższe przysługują także w przypadku prawidłowego przetwarzania danych przez administratora.

Zgoda

Wyrażenie przez Ciebie zgody jest dobrowolne. W każdym momencie możesz również edytować swoje preferencje w zakresie udzielonej zgody, w tym nawet wycofać ją całkowicie, klikając w ustawienia zaawansowane lub wyrażając zgodę i przechodząc na naszą stronę polityki prywatności. Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa, jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz na naszych stronach internetowych). Jeśli chcesz się zgodzić na przetwarzanie przez Fratrię sp. z o.o. i jej Zaufanych Partnerów Twoich danych osobowych zebranych w związku z korzystaniem przez Ciebie z naszych stron i aplikacji internetowych, w tym ich przetwarzanie w plikach cookies itp. instalowanych na Twoich urządzeniach i odczytywanych z tych plików danych, możesz w łatwy sposób wyrazić tę zgodę, klikając w przycisk „Zgadzam się i przechodzę do serwisu”. Jeśli nie chcesz wyrazić opisanej wyżej zgody lub ograniczyć jej zakres, prosimy o kliknięcie w „Ustawienia zaawansowane”. Wyrażenie zgody jest dobrowolne. Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na „Polityce prywatności”.

×

Ustawienia zaawansowane

Aby dostosować reklamy i treści do Twoich potrzeb i zainteresowań, zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług oraz dokonywać pomiarów, które pozwalają nam ciągle udoskonalać oferowane przez nas usługi, podczas korzystania z naszych usług internetowych Twoje dane osobowe mogą być zapisywane w plikach cookies lub podobnych technologiach instalowanych przez nas lub naszych Zaufanych Partnerów na naszych stronach i urządzeniach do zbierania i przetwarzania danych osobowych.

Aktywna zgoda

Zgadzam się na przechowywanie w moim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowanie, moich danych osobowych pozostawianych w ramach korzystania oferowanych przez Wydawnictwo Fratria sp. z o.o. oraz zaufanych partnerów usług Wydawnictwa. Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych w ramach korzystania z oferowanych przez Wydawnictwo Fratria zaufanych partnerów usług. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Dodatkowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz przysługujących Ci uprawnień przeczytasz na Polityce prywatności.